HER YÖNÜ İLE BASİT USULDE VERGİLENDİRME
1. GİRİŞ :
Bilindiği üzere zaman ilerledikçe vergi ve onun dayanağını oluşturan vergi kanunlarının değişmesi gerekmektedir . Basit usulden önce götürü usulde vergilendirme var idi . Bu usulde mükelleflerin vergi matrahı ve ödeyecekleri vergi Maliye Bakanlığınca resen tespit edilmekte idi .
Gelişen zaman içinde Basit Usul ihdas oldu . İyide oldu . Bu usulde mükellef gelir ve giderlerini belgelemekte , bağlı olduğu odalarca kanuni defterleri tutulmakta ; Basit Usule tabi mükelleflerimizin ödeyeceği vergi belgelendirdiği gelir ve giderleri çerçevesinde tespit edilir oldu . Böylelikle belge düzeni tabana yayılmış oldu .
Yazımızda Basit Usul her yönü ile ele alınacaktır
2. BASİT USULDE TİCARİ KAZANCIN TESPİTİ
(4369 sayılı Kanunun 31'inci maddesiyle değişen madde Yürürlük; 1.1.1999) 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları topluca haiz olanların ticari kazançları basit usulde tespit olunur.
Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır. Bu fark yapılan faaliyetle ilgili olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre alınması ve verilmesi mecburi olan alış ve giderler ile hasılatlara ilişkin belgelerde yazılı tutarlara göre hasaplanır. Bu suretle tespit ve beyan olunan kazanç vergi tarhına esas alınır. Bu usulde vergilendirilenler, kazancın tespiti ve Vergi Usul Kanunu'nun defter tutma hükümleri hariç, bildirme, vesikalar, muhafaza, ibraz, diğer ödevler ve ceza hükümleri ile bu Kanun ve diğer kanunlarda yer alan ikinci sınıf tüccarlar hakkındaki hükümlere tabidirler.
Basit usulde vergilendirilen mükellefler, faaliyetlerine ilişkin mal alış ve giderleri ile hasılatlarını gösteren belgeleri ayrı ayrı dosyalarda saklamak zorundadırlar. Bu belgelerin kayıtları, mükelleflerin bağlı bulundukları meslek odalarının oluşturdukları bürolarda tutulur. Bu bürolarda 13.6.1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanun'a göre yetki almış yeterli sayıda meslek mensubunun çalıştırılması zorunludur. Bu büroların kayıt, tasdik ve vergi dairesine karşı yükümlülükleri ile diğer usuller Maliye Bakanlığı'nca belirlenir.
Basit usule tabi ticaret erbabından, sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği veya kullandığı tespit edilenler, bu hususun kendilerine tebliğ edildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren ikinci sınıf tüccarlara ilişkin hükümlere tabi olurlar.
Aynı işte ortak olarak çalışanlar hakkında 47' nci maddede yazılı yıllık kira bedeli ve 48' inci maddede yazılı iş hacmi ölçüleri toplu olarak, diğer şartlar ortakların her biri için ayrı ayrı aranır. Ortaklarından birisi gerçek usule göre gelir vergisine tabi bulunan ortaklıklarda, diğer ortakların ticari kazancı da gerçek usulde tespit olunur. Adi ortaklık halinde çalışanlardan aynı zamanda diğer şahsi bir işle de iştigal edenlerin gerçek veya basit usulden hangisine göre vergilendirileceği, 47 nci maddenin 2 numaralı bendi ile 48 inci maddede yer alan ölçülerden şahsi işine ait olanlara, ortaklıklardan hissesine düşen miktarların eklenmesi suretiyle tespit olunur. şahsi işin mevcut olmaması halinde, muhtelif ortaklıklardaki hisselerin toplanması ile yetinilir.
Basit usule tabi olmanın şartlarından herhangi birini takvim yılı içinde kaybedenler, ertesi takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirilirler. Basit usulün şartlarına haiz olanlardan, bu usulden yararlanmak istemediklerini yazı ile bildirenler, bu talepleri doğrultusunda takip eden ay başından veya izleyen takvim yılı başından, yeni işe başlayanlar ise işe başlama tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilirler. Herhangi bir şekilde gerçek usulde vergilendirilecek olanlar ve gerçek usulde vergilendirilen mükellefler, bir daha hiç bir şekilde basit usule dönemezler. Bu kişilerin aynı türden iş yapan eş ve çocukları da bu faaliyetleri nedeniyle basit usulden yararlanamazlar.(*)(*) Götürü Usulde Ticarî Kazancın Tespiti:Madde 46 _ (Değişmeden önceki şekli) (3946 sayılı Kanunun 9'uncu maddesiyle değişen madde Yürürlük; 1.1.1994) 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları topluca haiz olanların ticarî ve sınaî işlerinden sağladıkları safi kazançlar, Maliye Bakanlığınca tanzim edilecek cetvellerde belirtilen iş nevilerine göre götürü olarak tespit olunur.Bu suretle tespit olunacak safi kazanç asgari ücretin yıllık brüt tutarının;_ 5 inci dereceye giren mükellefler için (4108 sayılı Kanunun 39'uncu maddesi ile safi kazanç tutarlarına ait hüküm kaldırılmıştır. Yürürlük; 1.1.1996) % 15'i,_ 4 üncü dereceye giren mükellefler için (4108 sayılı Kanunun 39'uncu maddesi ile safi kazanç tutarlarına ait hüküm kaldırılmıştır. Yürürlük; 1.1.1996) % 30'u,_ 3 üncü dereceye giren mükellefler için % 50'si,_ 2 nci dereceye giren mükellefler için % 90,_1 inci dereceye giren mükellefler için % 140'ı dır. Bakanlar Kurulu, bu oranları iki katına kadar artırmaya veya kanunî oranlarına kadar indirmeye yetkilidir. Bu yetki, iş grupları, sektörler, il ve ilçeler büyükşehir belediyeleri dahil olmak üzere il ve ilçelerin belediye sınırları (mücavir alanlar dahil), belediyelerin nüfusları yöreler itibariyle veya sabit bir işyerinde faaliyet yapılıp yapılmadığına göre topluca veya ayrı ayrı kullanılabilir.Bakanlar Kurulu ayrıca, bu maddeye göre tespit edilen safi kazanç tutarlarını,_ Kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükellefler için % 50'ye, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükellefler için % 40'a kadar indirmeye, (*) (Değişmeden önceki başlık) Götürü usulde tabi olmanın genel şartları (**)(Değişmeden önceki ibare) Götürü usule (Götürü Safi Kazanç Tutarlarının Hesaplanmasına esas 98/10885 sayılı B.K.K. ile belirlenen oranlar: Geçerlilik; 1.1.1998) DerecelerKalkınmada Öncelikli Yöreler ve Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde (%)Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde (%)3 50 60 2 ...
3. BASİT USULE TABİ OLMANIN GENEL ŞARTLARI(*)
(2361 sayılı Kanunun 34 üncü maddesiyle değişen madde) (4369 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle değişen ibare Yürürlük; 1.1.1999) Basit usule(**) tabi olmanın genel şartları şunlardır:
1. Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak (işinde yardımcı işçi ve çırak kullanmak, seyahat, hastalık, ihtiyarlık, askerlik, tutukluluk ve hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici olarak bilfiil işinin başında bulunmamak bu şartı bozmaz. Ölüm halinde iş sahibinin dul eşi veya küçük çocukları namına işe devam olunduğu takdirde, bunların bilfiil işin başında bulunup bulunmamalarına bakılmaz.)
2. (4369 sayılı Kanunun 32'nci maddesiyle değişen bent Yürürlük; 1.1.1999) İşyeri mülkiyetinin iş sahibine ait olması halinde emsal kira bedeli, kiralanmış olması halinde yıllık kira bedeli toplamı büyükşehir belediye sınırları içinde (4842 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle kanuni had olarak belirlenen tutarlar. Yürürlük: 24.04.2003, Geçerlilik: 1.1.2003) 2.300.000.000 lirayı (***) (266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 3.900 YTL.)(****) diğer yerlerde 1.700.000.000 lirayı (*****) (266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 2.700 YTL.) (******) aşmamak.(*******)
3. Ticari, zirai veya mesleki faaliyetler dolayısıyle gerçek usulde Gelir Vergisi'ne tabi olmamak.
2 ve 3 numaralı bent hükümleri öteden beri işe devam edenlerde takvim yılı başındaki, yeniden işe başlayanlarda ise işe başlama tarihindeki duruma göre uygulanır.(*)(4369 sayılı Kanunun 32'inci maddesiyle değişmeden önceki şekli) Götürü usule tabi olmanın genel şartları(**) (Değişmeden önceki şekli) Götürü usule(***)(Değişmeden önceki şekli) 420 milyon (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.2003'ten geçerli olmak üzere 2.300.000.000)
(****) 2005/9826 sayılı B.K.K ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 3.500 YTL.)(1),(259 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2007 tarihinden itibaren 3.700 YTL.)
(1) (Değişmeden önceki şekli) (2004/8295sayılı B.K.K. ile belirlenen tutar 3.200 YTL. Geçerlilik; 01.01.2005. Yürürlük; 29.12.2004(X)(X)Maliye Bakanlığının 8.12.2003 tarih ve GVK-6/2003-6 sayılı Sirküleri ile 2004 yılı için 2.900.000.000lira
(*****)(Değişmeden önceki şekli) 300 milyon (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.20033'ten geçerli olmak üzere 1.700.000.000)(******) (2005/9826 sayılı B.K.K ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 2.500 YTL.)(2) (259 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2007 tarihinden itibaren 2.600 YTL.)(2) (Değişmeden önceki şekli)(2004/8295sayılı B.K.K. ile belirlenen tutar 2,300 YTL. Geçerlilik; 01.01.2005. Yürürlük; 29.12.2004)(X)(X)Maliye Bakanlığının 8.12.2003 tarih ve GVK-6/2003-6 sayılı Sirküleri ile 2004 yılı için 2.100.000.000lira
(*******) (Değişmeden önceki şekli) 2. (2574 sayılı Kanunun 10'uncu maddesiyle değişen şekli) (3946 sayılı Kanunun 26'ncı maddesiyle belirlenen miktarlar ), İşyerlerinin Emlak Vergisi tarhına esas olan vergi değerleri toplamı 12.000.000 lirayı vergi değeri bilinmeyen hallerde yıllık kira bedeli toplamı 1.800.000 lirayı aşmamak (Yıllık kira bedelinin emsaline nazaran düşük bulunması halinde emsal kira bedeli esas alınır.)(X)(X) 244 Seri nolu G.V.K. G.T. ile 2002 yılından ,itibaren sırasıyla 1.500.000.000 liraya, 1.100.000.000 lira, 2000/1689 sayılı B.K.K. ile 2001 yılından itibaren sırasıyla 1 milyar lira, 720 milyon lira. 230 Seri no.lu G.V.K G.T. ile 2000 yılından itibaren sırasıyla 630 milyon liraya, 450 milyon lira. 4369 Sayılı Kanun madde 32, 97/10351 sayılı kararla söz konusu miktarlar 1998 yılı için sırasıyla 120.000.000.- TL ve 18.000.000.- TL olarak belirlenmiştir. Önceki hadler için 96/7843, 95/6595, 93/5142 ve 923892 sayılı B.K.K. 'larına bakınız.
(4369 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle değişen madde Yürürlük; 1.1.1999) Basit usule tabi olmanın özel şartları şunlardır:
1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanların yıllık alımları tutarının (4842 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle kanuni had olarak belirlenen tutarlar. Yürürlük: 24.04.2003, Geçerlilik: 01.01.2003) 34.000.000.000 lirayı(*) (266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 56.000 YTL.)(**) veya yıllık satışları tutarının 47.000.000.000 lirayı (***)(266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 80.000 YTL.)(****) aşmaması,
2. 1 numaralı bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşanların bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatının (4842 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle kanuni had olarak belirlenen tutarlar. Yürürlük: 24.04.2003, Geçerlilik: 01.01.2003) 17.000.000.000 lirayı (*****),(266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 27.000 YTL.)(******) aşmaması,
3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, yıllık satış tutarı ile iş hasılatı toplamının (4842 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle kanuni had olarak belirlenen tutarlar. Yürürlük: 24.04.2003, Geçerlilik: 01.01.2003) 34.000.000.000 lirayı(*******),(266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 56.000 YTL.) (********) aşmaması.
(5281 sayılı Kanunun 43/8-b maddesiyle değişen ibare. Geçerlilik; 01.01.2005, Yürürlük; 31.12.2004) Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi(*********) kar hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için, bu maddenin 1 ve 3 numaralı bentlerinde yazılı hadler yerine ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığınca belirlenecek alım satım hadleri uygulanır.(**********) (***********)[1]
(*) (Değişmeden önceki şekli) altı milyar (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.2003'ten geçerli olmak üzere 34.000.000.000) (x)
(x) 244 Seri No.lu G.VK. Genel Tebliği ile 1.1.2002'den itibaren 22 milyar. Daha önceki miktarlar için; 2000/1689 Sayılı B.K.K.'na, 230 Seri No.lu G.V.K. G.T'ne bakınız.
(**) (Değişmeden önceki şekli) (2005/9826 sayılı BKK ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 50.000 YTL.)(1)
(1) (Değişmeden önceki şekli) (2004/8295 sayılı BKK ile 1.1.2005 tarihinden itibaren 47.000 YTL.)(x)
(x) Maliye Bakanlığı'nın 8.12.2003 tarih ve G.V.K.-6/2003-6 Sayılı sirküleri ile 43.000.000.000 lira
(***) (Değişmeden önceki şekli) Sekiz milyar (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.2003'ten geçerli olmak üzere 47.000.000.000)(x)
(x) 244 Seri No.lu G.VK. Genel Tebliği ile 1.1.2002'den itibaren 30 milyar. Daha önceki miktarlar için; 2000/1689 Sayılı B.K.K.'na, 230 Seri No.lu G.V.K. G.T'ne bakınız.
(****) (Değişmeden önceki şekli) (2005/9826 sayılı BKK ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 72.000 YTL.)(2)
(2) (Değişmeden önceki şekli) (2004/8295 sayılı BKK ile 1.1.2005 tarihinden itibaren 66.000 YTL.)(x)
(x)Maliye Bakanlığı'nın 8.12.2003 tarih ve G.V.K.-6/2003-6 Sayılı sirküleri ile 60.000.000.000 lira
(*****)(Değişmeden önceki şekli) Üç milyar (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.2003'ten geçerli olmak üzere 17.000.000.000)(x)
(x) 244 Seri No.lu G.VK. Genel Tebliği ile 1.1.2002'den itibaren 11 milyar. Daha önceki miktarlar için; 2000/1689 Sayılı B.K.K.'na, 230 Seri No.lu G.V.K. G.T'ne bakınız.
(******) (2005/9826 sayılı BKK ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 25.000 YTL.)(3)(3) (Değişmeden önceki şekli) (2004/8295 sayılı BKK ile 1.1.2005 tarihinden itibaren 23.000 YTL.)(x)
(x)Maliye Bakanlığı'nın 8.12.2003 tarih ve G.V.K.-6/2003-6 Sayılı sirküleri ile 21.000.000.000 lira
(*******)(Değişmeden önceki şekli) Altı milyar (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.2003'ten geçerli olmak üzere 34.000.000.000)(x)
(x) 244 Seri No.lu G.VK. Genel Tebliği ile 1.1.2002'den itibaren 22 milyar. Daha önceki miktarlar için; 2000/1689 Sayılı B.K.K.'na, 230 Seri No.lu G.V.K. G.T'ne bakınız.
(********) (2005/9826 sayılı BKK ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 50.000 YTL.)(4)(4) (Değişmeden önceki şekli) (2004/8295 sayılı BKK ile 1.1.2005 tarihinden itibaren 47.000 YTL.)(x)(x)Maliye Bakanlığı'nın 8.12.2003 tarih ve G.V.K.-6/2003-6 Sayılı sirküleri ile 43.000.000.000 lira
(*********) (Değişmeden önceki şekli) Tekele tabi maddelerle, damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi.
(**********) Maliye Bakanlığı'nın 13.12.2004 tarih ve G.V.K.-28/2004-20 sayılı sirküleri ile belirlenen aşağıda yazılı hadlerin, 2005 yılı için, 31.12.2004 tarihi itibariyle aşılmaması gerekir.
41 ve 43 Seri No.lu Gelir Vergisi Sirküleri ile 31.12.2005 tarihi itibariyle aşağıdaki hadlerin aşılmaması gerekir.
Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde
Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde
Emtianın Cinsi
Yıllık Alım Ölçüsü (YTL.)
Yıllık Satış Ölçüsü (YTL.)
Yıllık Alım Ölçüsü (YTL.)
Yıllık Satış Ölçüsü (YTL.)
D. Pulu-K. Kağıt
76.000
87. 000
107. 000
120. 000
Şeker-Çay
60. 000
76. 000
70. 000
96. 000
Milli Piy. Bileti, Hemen Kazan, Süper Toto vb.
60. 000
76. 000
70. 000
88. 000
İçki (Bira ve Şarap Hariç)- İspirto-Sigara-Tütün
(30.12.2005 tarih ve 43 Seri No.lu Sirkü)
60. 000
76. 000
70. 000
96. 000
Akaryakıt (LPG hariç)
87.000
98. 000
120. 000
130. 000
[1] 259 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 31.12.2006 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadlerin aşılmaması gerekir.
Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde
Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde
Emtianın Cinsi
Yıllık Alım Ölçüsü (TL.)
Yılık Satış Ölçüsü (TL.)
Yıllık Alım Ölçüsü (TL.)
Yılık Satış Ölçüsü (TL.)
Değerli Kağıt
80.000
90.000
110.000
129.000
Şeker -Çay
64.000
80.000
75.000
100.000
Milli Piy. Bileti, Hemen
Kazan, Süper Toto vb.
64.000
80.000
75.000
100.000
İçki (Bira ve Şarap Hariç) - İspirto- Sigara-Tütün
64.000
80.000
75.000
100.000
Akaryakıt (LPG hariç)
90.000
105.000
129.000
140.000
Önceki hadler için; Maliye Bakanlığı'nın 13.12.2004 tarih ve G.V.K.-28 /2003-28 sayılı sirkülerine, G.V.K. G.T. 246, 244 ve 238'e bakınız.
(***********) (Değişmeden önceki şekli)
4. GÖTÜRÜ USULE TABİ OLMANIN ÖZEL ŞARTLARI
(2574 sayılı Kanunun 11'inci maddesiyle değişen madde) Götürü usule tabi olmanın özel şartları şunlardır:
(3946 sayılı Kanunun 10. maddesiyle değişen miktarlar) (x)
1. Alım satım işleri ile imal, inşa, tamir ve küçük sanat işlerinde bir takvim yılı içinde satın alınan veya ithal edilen emtianın, iptidai maddenin ve malzemenin mübayaa bedelleri tutarı 361.200.000 lirayı aşmamak;
2. Bir takvim yılı içinde satılan veya ihraç edilen emtianın, iptidai maddenin ve malzemenin satış bedelleri tutarı 481.200.000 lirayı aşmamak;
3. İptidai madde, yardımcı malzeme ve işçilik müşteriye ait olarak ücretli duruma girmeksizin yapılan imalat, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işleri karşılığında bir takvim yılı içinde alınan gayri safi ücret tutarı 119.200.000 lirayı aşmamak;
4. İptidai madde ve malzeme müşteriye, işçilik kendisine ait olarak yapılan imalat, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işlerinde yıllık gayri safi hasılat tutarı 361.200.000 lirayı aşmamak;
5. Bir ve üç numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, bir takvim yılı içinde alınan ücret veya hasılatın altı katı ile mübayaa bedellerinin yıllık toplamı 481.200.000 lirayı aşmamak);
6. Bir ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde bir takvim yılında sağlanan gayri safi hasılatın üçte bir fazlasıyla emtia, iptidai madde ve malzemenin mübayaa bedellerinin tutarı toplamı 361.200.000 lirayı aşmamak;
7. Üç ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde alınan gayri safi ücretlerin tutarlarının dört katı ile sağlanan yıllık gayri safi hasılatın toplamı 361.200.000 lirayı aşmamak;
8. Otel, sinema, plaj, dansing ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenlerde, bu hizmetler karşılığında bir takvim yılı içinde sağlanan yıllık gayri safi hasılat tutarı 119.200.000 lirayı aşmamak;
9. Sahibi veya işleticisi sıfatıyla birden fazla motorlu kara nakil vasıtası ve beşten fazla hayvan arabası veya su üzerinde hareket eden 18 rüsum tonilatodan fazla makineli, 90 rüsum tonilatodan fazla makinesiz nakil vasıtası işletmemek (Su üzerinde hareket eden makineli ve makinesiz araçların birlikte işletilmesi halinde, makineli olanların rüsum tonilatoları toplamının beş katı ile makinesizlerin rüsum tonilatoları toplamı 90 rüsum tonilatoyu aşmamak) ve bir takvim yılı içinde alınan taşıma ücretleri tutarı 240.400.000 lirayı aşmamak (Nakil vasıtalarının sahip ve işleticisi durumunda olmaksızın taşıma yapanlar tavassut işi yapmış sayılır. Yukarıda yazılı ölçüler aile reisi beyanına tabi olan kimselerle ortaklık halindeki işletmelerde bu kimselerin veya ortaklığın işlettikleri vasıtalar bakımından topluca dikkate alınır.)
10. (3689 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle eklenen bent) 1-9 numaralı bentler kapsamına girmeyen işleri yapanlardan; hizmet işletmelerinde 8 numaralı bentte, diğerlerinde ise 1 ve 2 numaralı bentlerde yer alan hadleri aşmamak.
(3946 sayılı Kanunun 10'uncu maddesiyle değişen fıkra. Yürürlük; 1.1.1994) Yıllık alış, satış ve hâsılat hadleri; sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için geçerli olan asgarî ücret tutarının takvim yılı içinde artırılması halinde bu ücretteki artış oranında, asgarî ücretin artırılmadığı yıllarda ise Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle tespit edilir. Bu surette tespit edilen yıllık alış, satış ve hâsılat tutarları, ertesi takvim yılında uygulanır. Şu kadar ki, götürü safi kazanç tutarlarının tespitine ilişkin 46 ncı maddede yazılı oranların Bakanlar Kurulunca artırılması halinde, safi kazanç tutarları artırılan mükellefler için bu maddede yazılı yıllık alış, satış ve hâsılat tutarlarını da bir katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(3689 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle eklenen fıkra) Bu maddeye göre alış, satış ve hâsılat hadlerinin tespitinde, 100 000 liraya kadar olan tutarlar nazara alınmaz.
Tekele tabi maddelerle, damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtiada, ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, bu maddenin 1, 2, 5 ve 6 numaralı bentlerinde yazılı alım satım hadleri Maliye Bakanlığınca tayin olunur.
(x) Büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki faaliyetler ve genel uygulama için 95/6430 sayılı B.K.K. ile 183, 189, 199, 201, 204, 215 ve 230 seri nolu G.V.K. Genel Tebliğlerine bakınız. Önceki hadler için 93/5142 sayılı B.K.K.'na bakınız.
5. BASİT(*) USULÜN HUDUDU
Aşağıda yazılı olanlar, (4369 sayılı Kanunun 81/C-2 maddesiyle değişen ibare Yürürlük; 1.1.1999) basit(**) usulden faydalanamazlar:
1. Kollektif şirket ortakları ile, komandit şirketlerin komandite ortakları;
2. İkrazat işleriyle uğraşanlar;
3. Sarraflar ile kıymetli maden ve mücevherat alım satımı ile uğraşanlar;
4. (4108 sayılı Kanunun 20'nci maddesiyle değişen bent Geçerlilik; 1.1.1995) Bu Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılan kişi ve kurumlara karşı inşaat ve onarma işini taahhüt edenler ile bu mükelleflere karşı derece derece taahhütte bulunanlar;(***)
5. Sigorta prodüktörleri;
6. Her türlü ilan ve reklam işleriyle uğraşanlar veya bu işlere tavassut edenler;
7. Gayrimenkul ve gemi alım satımı ile uğraşanlar;
8. (3418 sayılı Kanunun 24'üncü maddesiyle değişen bent) Tavassut işi yapanlar (dayıbaşılar hariç);
9. (2361 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle eklenen bent) Maden işletmeleri, taş ve kireç ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları işletenler;
10. (2361 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle eklenen bent) Şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar ile treyler, çekici ve benzerlerinin sahip veya işleticileri (3505 sayılı Kanunun 11'inci maddesiyle eklenen hüküm) (Yapısı itibariyle sürücüsünden başka ondört ve daha aşağı oturma yeri olan ve insan taşımaya mahsus motorlu kara taşıtları ile yolcu taşıyanlar hariç);
11. (4444 sayılı Kanunun 14/A-2 maddesiyle kaldırılmıştır Yürürlük; 14.8.1999)(****)
12. (3946 sayılı Kanunun 12'nci maddesiyle değişen bent Yürürlük; 30.12.1993) Maliye Bakanlığınca teklif edilen ve Bakanlar Kurulunca kararlaştırılan iş grupları, sektörler, il ve ilçeler, büyükşehir belediyeleri dahil olmak üzere il ve ilçelerin belediye sınırları (mücavir alanlar dahil), belediyelerin nüfusları, yöreler itibariyle veya sabit bir işyerinde faaliyette bulunulup bulunulmadığına göre gerçek usulde vergilendirilmesi gerekli görülenler.(*****)
(*) (Değişmeden önceki ibare) Götürü(**) (Değişmeden önceki ibare) götürü (***) 4. (Değişmeden önceki şekli) (3946 sayılı Kanunun 12'nci maddesiyle değişen bent Yürürlük; 1.1.1994) Her türlü taahhüt işleri yapanlar ile bu kişilere derece derece taahhütte bulunanlar(****) 11. (Kaldırılmadan önceki şekli) (3505 sayılı Kanunun 11'inci maddesiyle eklenen bent) Ödeme kaydedici cihazları kullanan mükellefler;(*****) 8/5521 sayılı B.K.K. ile "zirai mahsul satın alarak bu mahsulleri kısmen veya tamamen tüketici dışında kalanlara satan ticaret erbabının gerçek usulde vergilendirilmeleri" kararlaştırılmıştır.92/2683 sayılı B.K.K. ile "her türlü televizyon, video, radyo, teyp, müzik seti, disk-çalar, kamera, bilgisayar, soğutucu, çamaşır ve bulaşık makinası, elektrikli süpürge, elektronik müzik aletleri, elektrikli dikiş makinası ile elektrikle çalışan benzeri eşyaların alım-satımı ve üretimi ile uğraşan mükelleflerin gerçek usulde vergilendirilmesi" kararlaştırılmıştır.
ADNAN UYAR
VERGİ DENETMENİ
1. GİRİŞ :
Bilindiği üzere zaman ilerledikçe vergi ve onun dayanağını oluşturan vergi kanunlarının değişmesi gerekmektedir . Basit usulden önce götürü usulde vergilendirme var idi . Bu usulde mükelleflerin vergi matrahı ve ödeyecekleri vergi Maliye Bakanlığınca resen tespit edilmekte idi .
Gelişen zaman içinde Basit Usul ihdas oldu . İyide oldu . Bu usulde mükellef gelir ve giderlerini belgelemekte , bağlı olduğu odalarca kanuni defterleri tutulmakta ; Basit Usule tabi mükelleflerimizin ödeyeceği vergi belgelendirdiği gelir ve giderleri çerçevesinde tespit edilir oldu . Böylelikle belge düzeni tabana yayılmış oldu .
Yazımızda Basit Usul her yönü ile ele alınacaktır
2. BASİT USULDE TİCARİ KAZANCIN TESPİTİ
(4369 sayılı Kanunun 31'inci maddesiyle değişen madde Yürürlük; 1.1.1999) 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları topluca haiz olanların ticari kazançları basit usulde tespit olunur.
Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır. Bu fark yapılan faaliyetle ilgili olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre alınması ve verilmesi mecburi olan alış ve giderler ile hasılatlara ilişkin belgelerde yazılı tutarlara göre hasaplanır. Bu suretle tespit ve beyan olunan kazanç vergi tarhına esas alınır. Bu usulde vergilendirilenler, kazancın tespiti ve Vergi Usul Kanunu'nun defter tutma hükümleri hariç, bildirme, vesikalar, muhafaza, ibraz, diğer ödevler ve ceza hükümleri ile bu Kanun ve diğer kanunlarda yer alan ikinci sınıf tüccarlar hakkındaki hükümlere tabidirler.
Basit usulde vergilendirilen mükellefler, faaliyetlerine ilişkin mal alış ve giderleri ile hasılatlarını gösteren belgeleri ayrı ayrı dosyalarda saklamak zorundadırlar. Bu belgelerin kayıtları, mükelleflerin bağlı bulundukları meslek odalarının oluşturdukları bürolarda tutulur. Bu bürolarda 13.6.1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanun'a göre yetki almış yeterli sayıda meslek mensubunun çalıştırılması zorunludur. Bu büroların kayıt, tasdik ve vergi dairesine karşı yükümlülükleri ile diğer usuller Maliye Bakanlığı'nca belirlenir.
Basit usule tabi ticaret erbabından, sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği veya kullandığı tespit edilenler, bu hususun kendilerine tebliğ edildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren ikinci sınıf tüccarlara ilişkin hükümlere tabi olurlar.
Aynı işte ortak olarak çalışanlar hakkında 47' nci maddede yazılı yıllık kira bedeli ve 48' inci maddede yazılı iş hacmi ölçüleri toplu olarak, diğer şartlar ortakların her biri için ayrı ayrı aranır. Ortaklarından birisi gerçek usule göre gelir vergisine tabi bulunan ortaklıklarda, diğer ortakların ticari kazancı da gerçek usulde tespit olunur. Adi ortaklık halinde çalışanlardan aynı zamanda diğer şahsi bir işle de iştigal edenlerin gerçek veya basit usulden hangisine göre vergilendirileceği, 47 nci maddenin 2 numaralı bendi ile 48 inci maddede yer alan ölçülerden şahsi işine ait olanlara, ortaklıklardan hissesine düşen miktarların eklenmesi suretiyle tespit olunur. şahsi işin mevcut olmaması halinde, muhtelif ortaklıklardaki hisselerin toplanması ile yetinilir.
Basit usule tabi olmanın şartlarından herhangi birini takvim yılı içinde kaybedenler, ertesi takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirilirler. Basit usulün şartlarına haiz olanlardan, bu usulden yararlanmak istemediklerini yazı ile bildirenler, bu talepleri doğrultusunda takip eden ay başından veya izleyen takvim yılı başından, yeni işe başlayanlar ise işe başlama tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilirler. Herhangi bir şekilde gerçek usulde vergilendirilecek olanlar ve gerçek usulde vergilendirilen mükellefler, bir daha hiç bir şekilde basit usule dönemezler. Bu kişilerin aynı türden iş yapan eş ve çocukları da bu faaliyetleri nedeniyle basit usulden yararlanamazlar.(*)(*) Götürü Usulde Ticarî Kazancın Tespiti:Madde 46 _ (Değişmeden önceki şekli) (3946 sayılı Kanunun 9'uncu maddesiyle değişen madde Yürürlük; 1.1.1994) 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları topluca haiz olanların ticarî ve sınaî işlerinden sağladıkları safi kazançlar, Maliye Bakanlığınca tanzim edilecek cetvellerde belirtilen iş nevilerine göre götürü olarak tespit olunur.Bu suretle tespit olunacak safi kazanç asgari ücretin yıllık brüt tutarının;_ 5 inci dereceye giren mükellefler için (4108 sayılı Kanunun 39'uncu maddesi ile safi kazanç tutarlarına ait hüküm kaldırılmıştır. Yürürlük; 1.1.1996) % 15'i,_ 4 üncü dereceye giren mükellefler için (4108 sayılı Kanunun 39'uncu maddesi ile safi kazanç tutarlarına ait hüküm kaldırılmıştır. Yürürlük; 1.1.1996) % 30'u,_ 3 üncü dereceye giren mükellefler için % 50'si,_ 2 nci dereceye giren mükellefler için % 90,_1 inci dereceye giren mükellefler için % 140'ı dır. Bakanlar Kurulu, bu oranları iki katına kadar artırmaya veya kanunî oranlarına kadar indirmeye yetkilidir. Bu yetki, iş grupları, sektörler, il ve ilçeler büyükşehir belediyeleri dahil olmak üzere il ve ilçelerin belediye sınırları (mücavir alanlar dahil), belediyelerin nüfusları yöreler itibariyle veya sabit bir işyerinde faaliyet yapılıp yapılmadığına göre topluca veya ayrı ayrı kullanılabilir.Bakanlar Kurulu ayrıca, bu maddeye göre tespit edilen safi kazanç tutarlarını,_ Kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükellefler için % 50'ye, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükellefler için % 40'a kadar indirmeye, (*) (Değişmeden önceki başlık) Götürü usulde tabi olmanın genel şartları (**)(Değişmeden önceki ibare) Götürü usule (Götürü Safi Kazanç Tutarlarının Hesaplanmasına esas 98/10885 sayılı B.K.K. ile belirlenen oranlar: Geçerlilik; 1.1.1998) DerecelerKalkınmada Öncelikli Yöreler ve Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde (%)Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde (%)3 50 60 2 ...
3. BASİT USULE TABİ OLMANIN GENEL ŞARTLARI(*)
(2361 sayılı Kanunun 34 üncü maddesiyle değişen madde) (4369 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle değişen ibare Yürürlük; 1.1.1999) Basit usule(**) tabi olmanın genel şartları şunlardır:
1. Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak (işinde yardımcı işçi ve çırak kullanmak, seyahat, hastalık, ihtiyarlık, askerlik, tutukluluk ve hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici olarak bilfiil işinin başında bulunmamak bu şartı bozmaz. Ölüm halinde iş sahibinin dul eşi veya küçük çocukları namına işe devam olunduğu takdirde, bunların bilfiil işin başında bulunup bulunmamalarına bakılmaz.)
2. (4369 sayılı Kanunun 32'nci maddesiyle değişen bent Yürürlük; 1.1.1999) İşyeri mülkiyetinin iş sahibine ait olması halinde emsal kira bedeli, kiralanmış olması halinde yıllık kira bedeli toplamı büyükşehir belediye sınırları içinde (4842 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle kanuni had olarak belirlenen tutarlar. Yürürlük: 24.04.2003, Geçerlilik: 1.1.2003) 2.300.000.000 lirayı (***) (266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 3.900 YTL.)(****) diğer yerlerde 1.700.000.000 lirayı (*****) (266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 2.700 YTL.) (******) aşmamak.(*******)
3. Ticari, zirai veya mesleki faaliyetler dolayısıyle gerçek usulde Gelir Vergisi'ne tabi olmamak.
2 ve 3 numaralı bent hükümleri öteden beri işe devam edenlerde takvim yılı başındaki, yeniden işe başlayanlarda ise işe başlama tarihindeki duruma göre uygulanır.(*)(4369 sayılı Kanunun 32'inci maddesiyle değişmeden önceki şekli) Götürü usule tabi olmanın genel şartları(**) (Değişmeden önceki şekli) Götürü usule(***)(Değişmeden önceki şekli) 420 milyon (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.2003'ten geçerli olmak üzere 2.300.000.000)
(****) 2005/9826 sayılı B.K.K ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 3.500 YTL.)(1),(259 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2007 tarihinden itibaren 3.700 YTL.)
(1) (Değişmeden önceki şekli) (2004/8295sayılı B.K.K. ile belirlenen tutar 3.200 YTL. Geçerlilik; 01.01.2005. Yürürlük; 29.12.2004(X)(X)Maliye Bakanlığının 8.12.2003 tarih ve GVK-6/2003-6 sayılı Sirküleri ile 2004 yılı için 2.900.000.000lira
(*****)(Değişmeden önceki şekli) 300 milyon (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.20033'ten geçerli olmak üzere 1.700.000.000)(******) (2005/9826 sayılı B.K.K ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 2.500 YTL.)(2) (259 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2007 tarihinden itibaren 2.600 YTL.)(2) (Değişmeden önceki şekli)(2004/8295sayılı B.K.K. ile belirlenen tutar 2,300 YTL. Geçerlilik; 01.01.2005. Yürürlük; 29.12.2004)(X)(X)Maliye Bakanlığının 8.12.2003 tarih ve GVK-6/2003-6 sayılı Sirküleri ile 2004 yılı için 2.100.000.000lira
(*******) (Değişmeden önceki şekli) 2. (2574 sayılı Kanunun 10'uncu maddesiyle değişen şekli) (3946 sayılı Kanunun 26'ncı maddesiyle belirlenen miktarlar ), İşyerlerinin Emlak Vergisi tarhına esas olan vergi değerleri toplamı 12.000.000 lirayı vergi değeri bilinmeyen hallerde yıllık kira bedeli toplamı 1.800.000 lirayı aşmamak (Yıllık kira bedelinin emsaline nazaran düşük bulunması halinde emsal kira bedeli esas alınır.)(X)(X) 244 Seri nolu G.V.K. G.T. ile 2002 yılından ,itibaren sırasıyla 1.500.000.000 liraya, 1.100.000.000 lira, 2000/1689 sayılı B.K.K. ile 2001 yılından itibaren sırasıyla 1 milyar lira, 720 milyon lira. 230 Seri no.lu G.V.K G.T. ile 2000 yılından itibaren sırasıyla 630 milyon liraya, 450 milyon lira. 4369 Sayılı Kanun madde 32, 97/10351 sayılı kararla söz konusu miktarlar 1998 yılı için sırasıyla 120.000.000.- TL ve 18.000.000.- TL olarak belirlenmiştir. Önceki hadler için 96/7843, 95/6595, 93/5142 ve 923892 sayılı B.K.K. 'larına bakınız.
(4369 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle değişen madde Yürürlük; 1.1.1999) Basit usule tabi olmanın özel şartları şunlardır:
1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanların yıllık alımları tutarının (4842 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle kanuni had olarak belirlenen tutarlar. Yürürlük: 24.04.2003, Geçerlilik: 01.01.2003) 34.000.000.000 lirayı(*) (266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 56.000 YTL.)(**) veya yıllık satışları tutarının 47.000.000.000 lirayı (***)(266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 80.000 YTL.)(****) aşmaması,
2. 1 numaralı bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşanların bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatının (4842 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle kanuni had olarak belirlenen tutarlar. Yürürlük: 24.04.2003, Geçerlilik: 01.01.2003) 17.000.000.000 lirayı (*****),(266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 27.000 YTL.)(******) aşmaması,
3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, yıllık satış tutarı ile iş hasılatı toplamının (4842 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle kanuni had olarak belirlenen tutarlar. Yürürlük: 24.04.2003, Geçerlilik: 01.01.2003) 34.000.000.000 lirayı(*******),(266 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1.1.2008 tarihinden itibaren 56.000 YTL.) (********) aşmaması.
(5281 sayılı Kanunun 43/8-b maddesiyle değişen ibare. Geçerlilik; 01.01.2005, Yürürlük; 31.12.2004) Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi(*********) kar hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için, bu maddenin 1 ve 3 numaralı bentlerinde yazılı hadler yerine ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığınca belirlenecek alım satım hadleri uygulanır.(**********) (***********)[1]
(*) (Değişmeden önceki şekli) altı milyar (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.2003'ten geçerli olmak üzere 34.000.000.000) (x)
(x) 244 Seri No.lu G.VK. Genel Tebliği ile 1.1.2002'den itibaren 22 milyar. Daha önceki miktarlar için; 2000/1689 Sayılı B.K.K.'na, 230 Seri No.lu G.V.K. G.T'ne bakınız.
(**) (Değişmeden önceki şekli) (2005/9826 sayılı BKK ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 50.000 YTL.)(1)
(1) (Değişmeden önceki şekli) (2004/8295 sayılı BKK ile 1.1.2005 tarihinden itibaren 47.000 YTL.)(x)
(x) Maliye Bakanlığı'nın 8.12.2003 tarih ve G.V.K.-6/2003-6 Sayılı sirküleri ile 43.000.000.000 lira
(***) (Değişmeden önceki şekli) Sekiz milyar (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.2003'ten geçerli olmak üzere 47.000.000.000)(x)
(x) 244 Seri No.lu G.VK. Genel Tebliği ile 1.1.2002'den itibaren 30 milyar. Daha önceki miktarlar için; 2000/1689 Sayılı B.K.K.'na, 230 Seri No.lu G.V.K. G.T'ne bakınız.
(****) (Değişmeden önceki şekli) (2005/9826 sayılı BKK ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 72.000 YTL.)(2)
(2) (Değişmeden önceki şekli) (2004/8295 sayılı BKK ile 1.1.2005 tarihinden itibaren 66.000 YTL.)(x)
(x)Maliye Bakanlığı'nın 8.12.2003 tarih ve G.V.K.-6/2003-6 Sayılı sirküleri ile 60.000.000.000 lira
(*****)(Değişmeden önceki şekli) Üç milyar (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.2003'ten geçerli olmak üzere 17.000.000.000)(x)
(x) 244 Seri No.lu G.VK. Genel Tebliği ile 1.1.2002'den itibaren 11 milyar. Daha önceki miktarlar için; 2000/1689 Sayılı B.K.K.'na, 230 Seri No.lu G.V.K. G.T'ne bakınız.
(******) (2005/9826 sayılı BKK ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 25.000 YTL.)(3)(3) (Değişmeden önceki şekli) (2004/8295 sayılı BKK ile 1.1.2005 tarihinden itibaren 23.000 YTL.)(x)
(x)Maliye Bakanlığı'nın 8.12.2003 tarih ve G.V.K.-6/2003-6 Sayılı sirküleri ile 21.000.000.000 lira
(*******)(Değişmeden önceki şekli) Altı milyar (246 Seri No.lu G.V.K. Genel Tebliği ile 1.1.2003'ten geçerli olmak üzere 34.000.000.000)(x)
(x) 244 Seri No.lu G.VK. Genel Tebliği ile 1.1.2002'den itibaren 22 milyar. Daha önceki miktarlar için; 2000/1689 Sayılı B.K.K.'na, 230 Seri No.lu G.V.K. G.T'ne bakınız.
(********) (2005/9826 sayılı BKK ile 1.1.2006 tarihinden itibaren 50.000 YTL.)(4)(4) (Değişmeden önceki şekli) (2004/8295 sayılı BKK ile 1.1.2005 tarihinden itibaren 47.000 YTL.)(x)(x)Maliye Bakanlığı'nın 8.12.2003 tarih ve G.V.K.-6/2003-6 Sayılı sirküleri ile 43.000.000.000 lira
(*********) (Değişmeden önceki şekli) Tekele tabi maddelerle, damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi.
(**********) Maliye Bakanlığı'nın 13.12.2004 tarih ve G.V.K.-28/2004-20 sayılı sirküleri ile belirlenen aşağıda yazılı hadlerin, 2005 yılı için, 31.12.2004 tarihi itibariyle aşılmaması gerekir.
41 ve 43 Seri No.lu Gelir Vergisi Sirküleri ile 31.12.2005 tarihi itibariyle aşağıdaki hadlerin aşılmaması gerekir.
Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde
Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde
Emtianın Cinsi
Yıllık Alım Ölçüsü (YTL.)
Yıllık Satış Ölçüsü (YTL.)
Yıllık Alım Ölçüsü (YTL.)
Yıllık Satış Ölçüsü (YTL.)
D. Pulu-K. Kağıt
76.000
87. 000
107. 000
120. 000
Şeker-Çay
60. 000
76. 000
70. 000
96. 000
Milli Piy. Bileti, Hemen Kazan, Süper Toto vb.
60. 000
76. 000
70. 000
88. 000
İçki (Bira ve Şarap Hariç)- İspirto-Sigara-Tütün
(30.12.2005 tarih ve 43 Seri No.lu Sirkü)
60. 000
76. 000
70. 000
96. 000
Akaryakıt (LPG hariç)
87.000
98. 000
120. 000
130. 000
[1] 259 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 31.12.2006 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadlerin aşılmaması gerekir.
Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde
Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde
Emtianın Cinsi
Yıllık Alım Ölçüsü (TL.)
Yılık Satış Ölçüsü (TL.)
Yıllık Alım Ölçüsü (TL.)
Yılık Satış Ölçüsü (TL.)
Değerli Kağıt
80.000
90.000
110.000
129.000
Şeker -Çay
64.000
80.000
75.000
100.000
Milli Piy. Bileti, Hemen
Kazan, Süper Toto vb.
64.000
80.000
75.000
100.000
İçki (Bira ve Şarap Hariç) - İspirto- Sigara-Tütün
64.000
80.000
75.000
100.000
Akaryakıt (LPG hariç)
90.000
105.000
129.000
140.000
Önceki hadler için; Maliye Bakanlığı'nın 13.12.2004 tarih ve G.V.K.-28 /2003-28 sayılı sirkülerine, G.V.K. G.T. 246, 244 ve 238'e bakınız.
(***********) (Değişmeden önceki şekli)
4. GÖTÜRÜ USULE TABİ OLMANIN ÖZEL ŞARTLARI
(2574 sayılı Kanunun 11'inci maddesiyle değişen madde) Götürü usule tabi olmanın özel şartları şunlardır:
(3946 sayılı Kanunun 10. maddesiyle değişen miktarlar) (x)
1. Alım satım işleri ile imal, inşa, tamir ve küçük sanat işlerinde bir takvim yılı içinde satın alınan veya ithal edilen emtianın, iptidai maddenin ve malzemenin mübayaa bedelleri tutarı 361.200.000 lirayı aşmamak;
2. Bir takvim yılı içinde satılan veya ihraç edilen emtianın, iptidai maddenin ve malzemenin satış bedelleri tutarı 481.200.000 lirayı aşmamak;
3. İptidai madde, yardımcı malzeme ve işçilik müşteriye ait olarak ücretli duruma girmeksizin yapılan imalat, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işleri karşılığında bir takvim yılı içinde alınan gayri safi ücret tutarı 119.200.000 lirayı aşmamak;
4. İptidai madde ve malzeme müşteriye, işçilik kendisine ait olarak yapılan imalat, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işlerinde yıllık gayri safi hasılat tutarı 361.200.000 lirayı aşmamak;
5. Bir ve üç numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, bir takvim yılı içinde alınan ücret veya hasılatın altı katı ile mübayaa bedellerinin yıllık toplamı 481.200.000 lirayı aşmamak);
6. Bir ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde bir takvim yılında sağlanan gayri safi hasılatın üçte bir fazlasıyla emtia, iptidai madde ve malzemenin mübayaa bedellerinin tutarı toplamı 361.200.000 lirayı aşmamak;
7. Üç ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde alınan gayri safi ücretlerin tutarlarının dört katı ile sağlanan yıllık gayri safi hasılatın toplamı 361.200.000 lirayı aşmamak;
8. Otel, sinema, plaj, dansing ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenlerde, bu hizmetler karşılığında bir takvim yılı içinde sağlanan yıllık gayri safi hasılat tutarı 119.200.000 lirayı aşmamak;
9. Sahibi veya işleticisi sıfatıyla birden fazla motorlu kara nakil vasıtası ve beşten fazla hayvan arabası veya su üzerinde hareket eden 18 rüsum tonilatodan fazla makineli, 90 rüsum tonilatodan fazla makinesiz nakil vasıtası işletmemek (Su üzerinde hareket eden makineli ve makinesiz araçların birlikte işletilmesi halinde, makineli olanların rüsum tonilatoları toplamının beş katı ile makinesizlerin rüsum tonilatoları toplamı 90 rüsum tonilatoyu aşmamak) ve bir takvim yılı içinde alınan taşıma ücretleri tutarı 240.400.000 lirayı aşmamak (Nakil vasıtalarının sahip ve işleticisi durumunda olmaksızın taşıma yapanlar tavassut işi yapmış sayılır. Yukarıda yazılı ölçüler aile reisi beyanına tabi olan kimselerle ortaklık halindeki işletmelerde bu kimselerin veya ortaklığın işlettikleri vasıtalar bakımından topluca dikkate alınır.)
10. (3689 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle eklenen bent) 1-9 numaralı bentler kapsamına girmeyen işleri yapanlardan; hizmet işletmelerinde 8 numaralı bentte, diğerlerinde ise 1 ve 2 numaralı bentlerde yer alan hadleri aşmamak.
(3946 sayılı Kanunun 10'uncu maddesiyle değişen fıkra. Yürürlük; 1.1.1994) Yıllık alış, satış ve hâsılat hadleri; sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için geçerli olan asgarî ücret tutarının takvim yılı içinde artırılması halinde bu ücretteki artış oranında, asgarî ücretin artırılmadığı yıllarda ise Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle tespit edilir. Bu surette tespit edilen yıllık alış, satış ve hâsılat tutarları, ertesi takvim yılında uygulanır. Şu kadar ki, götürü safi kazanç tutarlarının tespitine ilişkin 46 ncı maddede yazılı oranların Bakanlar Kurulunca artırılması halinde, safi kazanç tutarları artırılan mükellefler için bu maddede yazılı yıllık alış, satış ve hâsılat tutarlarını da bir katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(3689 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle eklenen fıkra) Bu maddeye göre alış, satış ve hâsılat hadlerinin tespitinde, 100 000 liraya kadar olan tutarlar nazara alınmaz.
Tekele tabi maddelerle, damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtiada, ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, bu maddenin 1, 2, 5 ve 6 numaralı bentlerinde yazılı alım satım hadleri Maliye Bakanlığınca tayin olunur.
(x) Büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki faaliyetler ve genel uygulama için 95/6430 sayılı B.K.K. ile 183, 189, 199, 201, 204, 215 ve 230 seri nolu G.V.K. Genel Tebliğlerine bakınız. Önceki hadler için 93/5142 sayılı B.K.K.'na bakınız.
5. BASİT(*) USULÜN HUDUDU
Aşağıda yazılı olanlar, (4369 sayılı Kanunun 81/C-2 maddesiyle değişen ibare Yürürlük; 1.1.1999) basit(**) usulden faydalanamazlar:
1. Kollektif şirket ortakları ile, komandit şirketlerin komandite ortakları;
2. İkrazat işleriyle uğraşanlar;
3. Sarraflar ile kıymetli maden ve mücevherat alım satımı ile uğraşanlar;
4. (4108 sayılı Kanunun 20'nci maddesiyle değişen bent Geçerlilik; 1.1.1995) Bu Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılan kişi ve kurumlara karşı inşaat ve onarma işini taahhüt edenler ile bu mükelleflere karşı derece derece taahhütte bulunanlar;(***)
5. Sigorta prodüktörleri;
6. Her türlü ilan ve reklam işleriyle uğraşanlar veya bu işlere tavassut edenler;
7. Gayrimenkul ve gemi alım satımı ile uğraşanlar;
8. (3418 sayılı Kanunun 24'üncü maddesiyle değişen bent) Tavassut işi yapanlar (dayıbaşılar hariç);
9. (2361 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle eklenen bent) Maden işletmeleri, taş ve kireç ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları işletenler;
10. (2361 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle eklenen bent) Şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar ile treyler, çekici ve benzerlerinin sahip veya işleticileri (3505 sayılı Kanunun 11'inci maddesiyle eklenen hüküm) (Yapısı itibariyle sürücüsünden başka ondört ve daha aşağı oturma yeri olan ve insan taşımaya mahsus motorlu kara taşıtları ile yolcu taşıyanlar hariç);
11. (4444 sayılı Kanunun 14/A-2 maddesiyle kaldırılmıştır Yürürlük; 14.8.1999)(****)
12. (3946 sayılı Kanunun 12'nci maddesiyle değişen bent Yürürlük; 30.12.1993) Maliye Bakanlığınca teklif edilen ve Bakanlar Kurulunca kararlaştırılan iş grupları, sektörler, il ve ilçeler, büyükşehir belediyeleri dahil olmak üzere il ve ilçelerin belediye sınırları (mücavir alanlar dahil), belediyelerin nüfusları, yöreler itibariyle veya sabit bir işyerinde faaliyette bulunulup bulunulmadığına göre gerçek usulde vergilendirilmesi gerekli görülenler.(*****)
(*) (Değişmeden önceki ibare) Götürü(**) (Değişmeden önceki ibare) götürü (***) 4. (Değişmeden önceki şekli) (3946 sayılı Kanunun 12'nci maddesiyle değişen bent Yürürlük; 1.1.1994) Her türlü taahhüt işleri yapanlar ile bu kişilere derece derece taahhütte bulunanlar(****) 11. (Kaldırılmadan önceki şekli) (3505 sayılı Kanunun 11'inci maddesiyle eklenen bent) Ödeme kaydedici cihazları kullanan mükellefler;(*****) 8/5521 sayılı B.K.K. ile "zirai mahsul satın alarak bu mahsulleri kısmen veya tamamen tüketici dışında kalanlara satan ticaret erbabının gerçek usulde vergilendirilmeleri" kararlaştırılmıştır.92/2683 sayılı B.K.K. ile "her türlü televizyon, video, radyo, teyp, müzik seti, disk-çalar, kamera, bilgisayar, soğutucu, çamaşır ve bulaşık makinası, elektrikli süpürge, elektronik müzik aletleri, elektrikli dikiş makinası ile elektrikle çalışan benzeri eşyaların alım-satımı ve üretimi ile uğraşan mükelleflerin gerçek usulde vergilendirilmesi" kararlaştırılmıştır.
ADNAN UYAR
VERGİ DENETMENİ
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder